Elektronik Atık

Teknolojik ürünleri yakından takip etmek son zamanların en büyük trendi. Modern insanların yaşam alanları ömrünü tamamlayan veya yenilenen ya da bozuk cihazlar ile dolu. Şimdiye kadar kontrolsüz geridönüşüme giden bu tür elektronik eşyalar, çevre ve şehircilik bakanlığının hazırladığı elektronik atık yönetmeliği sayesinde çevresel zararları bertaraf edilerek ekonomiye geri kazandırılacak. Şuanda Türkiye'de 21 atık lisanslı geri dönüşüm tesisi var. Fakat bunların çoğu yetersiz, tam kapasite çalışmıyor. Yeterli donanıma sahip tesislerinin sayısıda bir elin parmağını geçmiyor. Türkiyede yılda 539.000 ton elektronik atık ortaya çıkıyor. Fakat bu atıkların 1/1000 lik kısmı ilgili kanun ve yönetmeliklere uygun olarak geri dönüştürülüyor. Çevre ve şehircilik bakanlığının verilerine göre en fazla televizyon ve bilgisayar monitörü çöpe atılıyor. En fazla atık üreten şehirler ise İstanbul, Kocaeli ve Ankara olarak sıralanıyor. Türkiye'de e-atık ortalama 7 kg 2011 yıl sonu itibari ile ülkemizde geri kazanılan e-atık miktarı ise 8200 kg. Elektronik atıklarının önemli bir kısmını cep telefonlarını oluşturuyor, kayıtlı cep telefonlarının sayısı ülke nüfusunu geçmiş bulunuyor.Hali hazırda piyasada bulunan 90 milyon cep telefonuna, her yıl ise bu sayısa 10 milyon cep telefonu ekleniyor. Ortalama 1 telefonu yenilemenin süresi 18 ay olduğu var sayılır ise bu sayı daha da artacak. Ne var ki bu telefonların %3'ü için bile henüz geri dönüşüm söz konusu değil. Kullanılmayan cep telefonlarının yarıdan fazlası evlerde bekletiliyor yada çocuklara oyuncak olarak veriliyor.

Klimalar kondansatörler ve kablolar20. yüzyılda geçen yılın modası olarak çöpe atılan elektronik ayıtlardan bazıları bugün dünya genelinde 50 milyon elekteronik cihaz üretiliyor avrupada potansiyel kirletici parçaların güvenli bir şekilde geri dönüşümü yapılmalı. 2009 yılında kişi başına toplanan elektronik atık 6 kg ye ulaştı ancak kişi başına ulaşan elektronik atığın 15 kg olduğunu tahmin ediyoruz. Bir başka değişle kullanım dışı kalmış malzemelerin henüz yarısını toplayabilmiş değiliz. Ancak şunu unutmamak lazım ki heryıl kişi başına 20 kg ürün piyasaya geliyor. Elektrik ve elektronik ürünlerinin yeniden doğuşu toplama merkezlerinde başlıyoruz. Burası ankara hurdacılar sitesinde geri dönüşüm merkezi, alanında oldukça yoğun faaliyet gösteriyor. Yeni 1 kampanya ile malzemelerin toplanması ve geridönüşüm konusunda halkı uyarmayı ve aydınlatmayı planlıyor. Hergün toplanan bu elektronik atıklar bu tasnif merkezine getiriliyor. Merkeze getirilen her aygıt boyutuna ve sınıfına göre ayrılır, daha sonrası onları ölçer tartar ve geldikleri yere göre isimlendiririz. İzleme süreci bu şekilde bu şekilde işliyor, herşey tartıldı ve her bir hurda parçanın takip edilebilmesi için veriler ulusal bilgisayar sistemine aktarıldı, bazı parçalarda incelenmek üzere uzmanlarına gönderiliyor. Diğerleri burada kalacak. Küçük parçalar burada işlem görecek. - Herşeyi bulabilirsiniz kahve makinesi, hoparlör, telefon kızağı, elektrikli konserve açıcağı... - Bu proje aynı zamanda pil gibi aygıtlardaki mürekkepleri, kabloları vs.. ortadan kaldırmayı amaçlıyor. Bu parçaları daha sonra sanayide yeniden değerlendirmek üzere bir kaç adım da yeniden hazır hale getiriyoruz. Gerçektende yeniden geridönüşüm sağlanabilir. Polimeler, hurda çelikler, hurda metaller sanayiye yeniden kazandırılabilinir. Bölgediki ıskartaya çıkmış televizyonlar ankara hurdacılardaki depoya nakil ediliyor. Her ay 400 ton ekipman burada parçalanıyor. Tahminlere göre bugünler %98 oranda eski televizyonlarının geri dönüşümünü sağlıyoruz. Bir diğer değişte pratikte 50 yıl boyunca 100 m2 alanı kirletecek 2metre boyundaki bu atıklar arttık geçmiş ile karşılaştırılamaz. Şuanda eski televizyonunuz eskiciye veya herhangi biryere bırakabilirsiniz. Kesinlikle temizlenecektir, bu da bütün atık elektronik malzemeler için doğru birşey. İşte nasıl olduğunu gördünüz, önce devre kartı çıkışı, transformatör ve kondansatörler yapısına göre yeniden değerlendiriliyor. Televizyonların çevreyi kirleten en zararlı kısmı kurşun ve cıva kısmı işte. Hemen hemen hiç birşey atılmıyor. Normal halk günden güne geridönüşüme alışmaya başlıyor. Ama profesyonellerin bu duruma alışması daha yavaş oluyor. Şimdi şirketlerin henüz satmadıkları ürünlerin geri dönüşümü içinde bir ücret ödemesi tartışılıyor.